باشگاه کوه نوردی کالاهو

منطقه علم‏کوه و تخت‏سلیمان

به قلم: عامر ازوجی

قسمت اول

موقعیت جغرافیایی کلاردشت و منطقه تخت سلیمان :

منطقه تخت‏سلیمان و علم‏کوه در کلاردشت واقع می‏باشد. کلاردشت در گذشته، کلار خوانده می‏شد و کلار نام شهر و قلعه باستانی در محدوده کلاردشت امروزی بود. کلمه کلار نیز آنگونه که در فرهنگ فارسی آمده، و به فتح " ک " به معنی غوک و وزغ می‏باشد. اینکه چرا نام کلار براین منطقه نهاده‏اند، یک احتمال آن است که این دشت زمین های باتلاقی وسیعی وجود دارد که اصطلاحا " لش " نامیده می‏شود و این زمین‏ها محل تجمع و تراکم انواع غوک و وزغ می‏باشد.

منطقه کلاردشت به لحاظ موقعیت جغرافیایی در 36 درجه و 29 دقیقه عرض شمالی و 51 درجه و 6 دقیقه طول شرقی واقع شده است.[1]

رشته کوه‏های تخت‏سلیمان و علم‏کوه که در این مجموعه گروه تخت‏سلیمان نامیده می‏شود عبارتست از چندین رشته عظیم و مرتفع سنگی منشعبه از خط الراس اصلی البرز که بین 45 و 50 درجه تا 10/51 درجه طول شرقی از نصف النهار گرنویچ و بین 15/36 درجه عرض شمالی در جنوب بخش کلاردشت شهرستان چالوس واقع شده است.[2]

منطقه کلاردشت منطقه‏ای کوهستانی با وسعتی در حدود 1509 کلیو متر مربع، در غرب استان مازندران واقع است و مرکز آن شهر حسن‏کیف در50 کلیومتری جنوب غرب شهرستان چالوس می‏باشد.

موقعیت کلاردشت، چالوس و نوشهر

جنوب کلاردشت از قله تخت‏سلیمان تا گردنه کندوان در جاده چالوس- کرج به خط الراس اصلی البرز محدود می‏شود و در واقع با نواحی کوهستانی تابع شهرستان کرج همجوار است. رود چالوس در شرق، کلاردشت را از کجور- شهرستان نوشهر متمایز می‏کند.

مرزهای شمالی و غربی این منطقه به نواحی تابع شهرستان تنکابن محدود می‏شود که حد فاصل دو واحد متمایز را با منطقه‏ای با جنگل‏های انبوه و سر سبز در بر می‏گیرد.

ویژگی منطقه از نظر کوه‏نوردی:

منطقه تخت‏سلیمان به علت وجود بیش از 45 قله دارای ارتفاع بالای 4000 و وجود دومین قله مرتفع ایران، علم‏کوه با ارتفاع 4850 متر، مورد توجه خیلی از کوه‏نوردان ایرانی و خارجی قرار گرفته است.

از دیگر جاذبه‏هایی که باعث شده است که خیلی از کوه‏نوردان ایرانی و خارجی به این منطقه روی بیاورند دیواره معروف شمالی علم‏کوه با ارتفاع 700 تا 750 متر است که سنگ‏نوردان زیادی برای صعود از آن به منطقه وارد می‏شوند.

این دیواره که از سال 1343 برای اولین بار هاری روست و فضل الله امیر علایی مسیری را بر روی آن تا قله گشودند و بعد از آن کوه‏نوردان ایرانی و خارجی دیگر مسیرهای دیگری بر روی آن گشودند هنوز مورد توجه خیلی از کوه‏نوردان بوده و صعود از مسیرهای مختلف آن آرزوی کوه‏نوردان می باشد.

در سال 1341 با توجه ورود کوه‏نوردان مختلف ایرانی و خارجی به منطقه، فدراسیون کوه‏نوردی با نصب تابلویی منزل شخصی مشهدی صفر نقوی راهنمای معروف منطقه علم‏کوه را قرارگاه اعلام نمود که گروه‏های کوه‏نوردی عازم منطقه به عنوان اولین کمپ از آن سود جویند تا اینکه از سال 1357 که کلنگ احداث قرارگاه کوه‏نوردی رودبارک زده شد و طی حکمی از سوی مهندس ابوالقاسم نوروزی قائم مقام فدراسیون کوه‏نوردی، علیدوست فرضی به عنوان نماینده فدراسیون با شرکت پیمانکار شروع به کار کرد.

از سال 1363 با افتتاح این قرارگاه و علیدوست فرضی در مقام مسئول قرارگاه مشغول به خدمت به جامعه کونوردی است.

توپوگرافی منطقه :

همانطور که گفته شد، کلاردشت را باید منطقه‏ای کاملا کوهستانی بشمار آورد و در این میان دشت مرکزی (میان بشم ) را که شامل شهر کلاردشت است با ارتفاعی در حدود 1250 تا 1350 متر از سطح دریا، ناحیه پست دیگری را در مجموعه منطقه بوجود آورده است. در واقع شهر کلاردشت محدوده ای است در محاصره کوه‏های اطراف که در عین حال در ارتفاع بالایی از سطح دریا قرار دارد و می‏توان چنین تصور کرد که شهر کلاردشت همچون قلعه‏ای مرتفع و محصور، پناهگاهی طبیعی و سخت گذر است و همین امر در طول تاریخ بدان موقعیتی خاص بخشیده است و آن را از مناطق دیگر متمایز ساخته است.

شهر کلاردشت در محاصره کوه‏ها و قله‏های سر به فلک کشیده است، مخصوصا جنوب منطقه مورد بحث که با دیواری عظیم از کوه‏های مرتفع به طور طبیعی از دیگر قسمت‏ها متمایز شده است. این پدیده بر آب و هوای کلاردشت موثر افتاده و البته بخشی از جاذبه های طبیعی کلاردشت نیز به شمار می‏رود. با وجود بیش از 45 قله بالای 4000 متر ارتفاع، نمونه‏های کم نظیری از عظمت، صلابت و زیبایی رشته کوه‏های البرز در کلاردشت به نمایش در آمده است.

این قله پس از دماوند با ارتفاع 5671 متر ارتفاع، در شمار مرتفع‏ترین قله‏های البرز شناخته می‏شوند.

بلندترین قله‏ از این مجموعه علم‏کوه نام دارد که ارتفاع آن 4850 متر از سطح دریای آزاد می‏باشد که در سمت شمال شرقی به دیواره ای به طول 700 متر و عرض 450 متر منتهی می‏شود که برای کوه‏نوردان ایرانی و خارجی مهم و پرجاذبه تلقی می‏شود. علم‏کوه در حدود یک قرن پیش یعنی در سال 1281 خورشیدی برای نخستین بار توسط یک گروه آلمانی بنام برادران برن مولر شناسایی شد و آنها گزارشی در مورد منطقه تهیه نمودند.

وضعیت آب و هوای منطقه :

دما :

وضع طبیعی، دما و ویژگی‏های کوهستانی منطقه باعث شده که در شمار آب و هوای کوهستانی به شمار آید. زمستان‏های طولانی و تابستان‏های کوتاه، وجه تمایز این منطقه از دیگر مناطق است.

میانگین درجه حرارت سالیانه نیز 9.89 بوده است. گرم‏ترین ماه سال مرداد ماه و سردترین بهمن ماه می‏باشد که بیشترین صعودها و مناسب‏ترین زمان برای صعود قله‏های منطقه و کار بر روی دیواره علم‏کوه در مرداد ماه می‏باشد.[1]

بنا به گزارشی که در برنامه صعود گرده آلمان‏ها در بهمن سال 1363 درج گردیده، دمای هوا در این ماه از سال در منطقه علم‏چال از 9 تا 20 درجه سانتی‏گراد زیر صفر متغییر بوده است.[2]

باد:

بادهای منطقه اغلب از سمت غرب و از نوع بادهای مدیترانه‏ای است که آب و هوای غرب و شمال ایران را تحت تاثیر خود قرار می‏دهد. علاوه بر آن از مهم‏ترین بادها می‏توان از بادهای شمال شرقی نام برد.

بادهای شمال شرقی از مناطق قطبی منشا می‏گیرد و بیشتر در دوره سرد سال به سمت این منطقه پیش می‏آید و سبب افزایش برودت هوا شده که در ارتفاعات ریزش برف را به همراه دارد.

از جمله بادهای دایمی منطقه از نوع نسیم کوهستانی که جهت آن شمالی– جنوبی است.[1]

منابع:

1- كتاب كلاردشت، تالیف علي ملك پورانتشارات فکر نو، سال 1377

2- كتاب علم‏كوه، تالیف عبدالحسين عزيزي، انتشار کوه اسکی، پاییز سال 1364

ادامه دارد...