نام جلیل کتیبه ای ( متولد ۵ بهمن ۱۳۰۰ ) با تاریخ کوه نوردی نوین ایران در هم آمیخته است . او از۱۳۲۴ به شکلی جدی کوه نوردی را شروع کرد ، و در چند سال ، تعدادی از شاخص ترین کارهای دوره ی آغازین کوه نوردی فنی ایران را به انجام رساند . اما یک حادثه ی رانندگی ( در راه رسیدن به دماوند ) به تاریخ ۲۲/۹/۱۳۳۰ آرزوی دست یابی به قله های بلند را در دل او به یاس بدل کرد. با این وچود ، کتیبه ای پیوند خود را با کوهستان قطع نکرد و با نوشتن درباره ی کوه ها و برقراری رابطه ی عمیق ، پیوسته و هم دلانه با جامعه ی کوه نوردی کشور ( و خارج از کشور ) کوشید تا عطش عشق خود به کوه را ارضا کند.

در زیر ، خلاصه ای از فعالیت های او را که با استفاده از فصل نامه ی کوه شماره ی ۴۰ ، نوشته های خود استاد ، تاریخ کوه نوردی ایران تالیف داود محمدی فر و محمدعلی ابراهیمی ، و منابع دیگر تهیه شده است ، می بینید :

استاد جليل كتيبه اي

  • در پنجم بهمن 1300 در تهران به دنیا آمد .
  • از دوره ی دبستان به کتاب و ادبیات و هنر علاقه پیدا کرد و و در نوجوانی با مطبوعات انس گرفت .
  • از چهارده سالگی به ورزش و تکاپوهای ورزشی روی آورد و و رفته رفته به انواع ورزش ها ، از باستانی گرفته تا شنا و دوچرخه سواری و مشت زنی و وزنه برداری و پرورش اندام و ژیمناستیک و ... کوه نوردی پرداخت .
  • در پانزده سالگی از راه مطبوعات با دماوند و علم کوه و صعود به آن ها آشنا شد و همان ها بودند که در قلب و مغزش اثرهای نافذی نسبت به کوهستان و کوه نوردی به وجود آوردند .
  • در سال 1324 ، پس از یک بیماری قلبی ، توانست نخستین کوه بلند خود را صعود کند .
  • در سال 1325 ، نخستین صعود زمستانی قله ( توچال ) را انجام داد و در سال بعد نخستین صعود شبانه به همین کوه را اجرا کرد .
  • در آغاز بهار 1327 ، به همراه دوستانش عزت الله شهیدا و هوشنگ محیط ، دو صعود زمستانی – بهاری را به ثمر رستنمد : کوه سروه ی ملایر در سوم فروردین ، و الوند همدان در هفتم فروردین که سه تن از کوه نوردان همدان ( شریفی ، سیدین ، ... ) نیز همراه شان بودئند . از همین سال ، تمرین های سنگ نوردی با ابزار فنی را در بندیخچال ( توچال ) شروع کرد و سپس نکته های این روش نوین را در مجله های ورزشی منتشر ساخت .
  • در مهر ماه 1328 به همراه محمد کاظم گیلان پور و محمد علی پرویزی ، دو کار مهم در منطقه ی علم کوه به انجام رساند : صعود به قله ی شاخک ( که می پنداشتند بلندترین قله ی منطقه است ) از مسیر صعود نشده ی گردنه ی سیاه سنگ ؛ و صعود قله ی تخت سلیمان از مسیری که گیلان پور ( در دفتر یادبودی که اکنون در باشگاه دماوند است ) آن را « تیغه ی شمالی » نامیده است . ورود به منطقه ی علم کوه از سمت شمال این قله ، از این تاریخ مورد توجه کوه نوردان ایرانی قرار گرفت .
  • در سال 1329 می بایست با گیلان پور و پرویزی به مدرسه ی کوه نوردی و اسکی شامونی ( فرانسه ) فرستاده می شد ، اما به عللی در این برنامه شرکت نکرد . در تابستان همین سال ، نخستین صعود بانوان ایرانی ( عصمت قاضی ، فرخ کوهکن ، نصرت کوهکن ) به قله ی دماوند از مسیر شمال شرقی را سرپرستی کرد . همچنین ، همین خانم ها به سرپرستی او به قله ی علم کوه ( از مسیر جنوبی ) و به قله ی پراو سفید در منطقه ی زردکوه صعود کردند .
  • سال 1330 : نخستین صعود تکی به دماوند از راه تخت فریدون ؛ نخستین نوردش یک تیغه ی بلند سنگی در ایران ( تیغه ی جنوب شرقی هفت تنان زردکوه ، همراه با خلیل عباسی و هوشنگ محیط ) ؛ نخستین صعود مستند به بلندترین قله ی دنا (قاش مستان ) ( تکی ) ؛ نخستین صعود مستقل و دیواره ای ایرانی ( دیواره ی شمالی شاخک ، به همراه محمد علی تفرشی ) . صعود دیواره ی شاخک را که تا چند دهه بعد تکرار نشد ، می توان سرآغاز کار دیواره نوردی در ایران دانست .

در 22/9/1330 همراه با گیلان پور ، هوشنگ محیط و ابراهیم صدری با هدف صعود دماوند راهی رینه بود که در نزدیکی آبعلی ، خودروی جیپ آنان دچار حادثه شد و پای راست وی از 8 جا شکست . بیش از یک سال بستری شد ، و زخم های او تا سال 37 بهبود نیافتند ، و سرانجام ( گویا در اوایل دهه ی 50 ) پزشکان این پا را از بالای زانو قطع کردند . با این حال ، کتیبه ای با همان پای آسیب دیده ، در سال 1340 طی یک برنامه ی شش هفته ای به بررسی و مطالعه ی کوه های آلپ در پنج کشور اروپایی پرداخت .

استاد جليل كتيبه اي و مشهدي صفر نقوي دو يار ديرينه علم كوه

عکسی از مش صفر نقوی و جلیل کتیبه ای - هر دو متولد 1300 و هر دو عاشق علم کوه

( عکس از وبلاگ آرام کوه)

مش صفر شاید خوش اقبال تر از جلیل است که هر روز چشم به دامنه سحر انگیز علم کوه میگشاید و جلیل که با رویای علم کوه و جادوی آن چشم به آفتاب کم رمق پاسائو میدوخت.

درگذشت جلیل کتیبه ای، جلیل کوه نوردی ایران را به جامعه کوه نوردی تسلیت می گوییم.

مراسم یادبودی روز دوشنبه ۲ اسفند از ساعت ۱۶ الی ۱۹ (در محل تهران - خیابان میرداماد - میدان محسنی - کوچه شهید حصاری - کوچه ۱۵ - پلاک ۴ - زنگ دوم ) برگزار میشود.